Likidasyon, sürekli vadeli işlemlerde önemli bir risk kontrol mekanizmasıdır. Bir pozisyonun Marjin Oranı platform tarafından belirlenen likidasyon eşiğine ulaştığında sistem, geçerli kurallar doğrultusunda pozisyonu işleme alır. Bu makalede KCEX'in likidasyonun tetiklenme koşulları, Marjin Oranı ve Tahmini Likidasyon Fiyatı hesaplamaları, Kademeli Likidasyon süreci, Pozisyon Kademeleri, Bakım Marjı Oranları, Sigorta Fonu ve Otomatik Kaldıraç Düşürme (ADL) mekanizması açıklanmaktadır. Amaç, vadeli işlemlerde likidasyonun nedenlerini, likidasyon sürecini ve pozisyon risk yönetimi kurallarını daha iyi anlamanıza yardımcı olmaktır.

1. Likidasyon

1.1 Likidasyon Nedir?

Likidasyon, kullanıcının pozisyonu likidasyon eşiğine ulaştığında platformun pozisyonu zorunlu olarak devralıp kapatmasıdır. KCEX'te pozisyonun risk seviyesini değerlendirmek için Marjin Oranı kullanılır ve bu oran kullanıcının varlıklarına yönelik riskin bir göstergesidir. Marjin Oranı %100'e ulaştığında veya bu oranı aştığında, sistem kullanıcının pozisyonunu likide eder. Likidasyondan kaçınmak için kullanıcıların Marjin Oranındaki değişiklikleri yakından takip etmeleri önerilir.

1.2 Likidasyon Formülleri

(1) İzole Marjin Modu

Marjin Oranı = (Bakım Marjini + Likidasyon Ücreti) ÷ (Pozisyon Marjini + Gerçekleşmemiş PnL)

Marjin Oranı %100'e eşit veya daha yüksek olduğunda İzole Marjin pozisyonunun likidasyonu tetiklenir.

(2) Çapraz Marjin Modu

Marjin Oranı = (Çapraz Marjin Bakım Marjini + Likidasyon Ücreti) ÷ Çapraz Marjin Hesap Özkaynağı

Çapraz Marjin Hesap Özkaynağı; İzole Marjin pozisyonlarının marjinini, İzole Marjin pozisyonlarının Gerçekleşmemiş PnL'sini ve bekleyen tüm emirlerin kullandığı marjini içermez.

Marjin Oranı %100'e eşit veya daha yüksek olduğunda tüm Çapraz Marjin pozisyonlarının likidasyonu tetiklenir.

1.3 Likidasyon Süreci

Likidasyon tetiklendiğinde sistem, pozisyonun tamamının likide edilmesini önlemek ve kullanıcının riskini kontrol altında tutmak amacıyla kullanıcının Pozisyon Kademesine göre Kademeli Likidasyon uygular.

(1) Emirlerin İptal Edilmesi

Çapraz Marjin Modunda sistem, hesaptaki mevcut tüm açık emirleri iptal eder. Emirler iptal edildikten sonra Marjin Oranı hâlâ %100'e eşit veya daha yüksekse sistem 2. adıma geçer.

İzole Marjin Modunda, Otomatik Marjin Ekleme etkin değilse sistem doğrudan 3. adıma geçer. Otomatik Marjin Ekleme etkinse sistem, ilgili vadeli işlem çiftindeki mevcut tüm açık emirleri iptal eder ve kullanılabilir marjin tükenene kadar İzole Marjin pozisyonuna marjin ekler. Marjin Oranı hâlâ %100'e eşit veya daha yüksekse sistem 3. adıma geçer.

(2) Uzun ve Kısa Pozisyonların Birbirleriyle Eşleştirilmesi

Çapraz Marjin Modunda aynı anda tutulan Uzun ve Kısa pozisyonlar, zorunlu pozisyon azaltımı amacıyla sistem tarafından birbiriyle eşleştirilir. Bu adım yalnızca Çapraz Marjin pozisyonlarının likidasyonu için geçerlidir. Uzun ve Kısa pozisyonların eşleştirilmesinden sonra Marjin Oranı hâlâ %100'e eşit veya daha yüksekse sistem 3. adıma geçer.

(3) Kademeli Likidasyon

Kullanıcının pozisyonu hâlihazırda en düşük Risk Limiti Kademesindeyse sistem doğrudan 4. adıma geçer.

Pozisyonun Risk Limiti Kademesi 1. Kademeden yüksekse pozisyonun daha düşük bir kademeye geçirilmesi gerekir. Likidasyon motoru, mevcut kademedeki pozisyonun bir kısmını İflas Fiyatından devralır ve kısmi likidasyon gerçekleştirerek Risk Limiti Kademesini düşürür.

Ardından sistem, daha düşük kademe için geçerli Bakım Marjı Oranını kullanarak Marjin Oranının hâlâ %100'e eşit veya daha yüksek olup olmadığını yeniden hesaplar. Likidasyon koşulları devam ediyorsa sistem, pozisyon en düşük kademeye ulaşana kadar kademeyi düşürmeye devam eder.

(4) Tam Likidasyon

Pozisyon en düşük kademede olmasına rağmen Marjin Oranı hâlâ %100'e eşit veya daha yüksekse likidasyon motoru kalan pozisyonu İflas Fiyatından devralır.

Pozisyon devralma işlemi eşleştirme sisteminden geçmez. Bu nedenle İflas Fiyatı piyasanın işlem geçmişinde veya mum grafiğinde görüntülenmez.

(5) Likidasyon Motorunun Pozisyonu Devralmasından Sonraki İşlemler

Likidasyon motoru kullanıcının pozisyonunu İflas Fiyatından devraldıktan sonra pozisyon piyasada İflas Fiyatından daha avantajlı bir fiyattan gerçekleştirilebilirse kalan marjin Sigorta Fonuna aktarılır.

Pozisyon İflas Fiyatından daha avantajlı bir fiyattan gerçekleştirilemezse oluşan açık Sigorta Fonu tarafından karşılanır. Sigorta Fonu açığı karşılamak için yetersiz kalırsa likide edilen pozisyon Otomatik Kaldıraç Düşürme (ADL) sistemi tarafından devralınır.

2. Pozisyon Kademeleri

2.1 Pozisyon Kademesi Nedir?

Piyasada önemli dalgalanmaların yaşandığı dönemlerde yüksek kaldıraçlı büyük bir pozisyonun likidasyonu ciddi açık riski oluşturabilir. Sigorta Fonunun tükenmesi hâlinde Otomatik Kaldıraç Düşürme (ADL) sistemi tetiklenebilir ve bu durum diğer yatırımcılar için ek risk oluşturabilir.

Bu nedenle KCEX, risk kontrolü amacıyla Pozisyon Kademesi mekanizmasını kullanır ve kademeli bir marjin sistemi uygular. Kaldıraç ne kadar yüksekse izin verilen maksimum pozisyon büyüklüğü o kadar düşük; pozisyon ne kadar büyükse Bakım Marjı Oranı o kadar yüksek olur.

2.2 Bakım Marjı Oranı

2.3 Pozisyon Kademesi Örneği

BTC/USDT sürekli vadeli işlemlerini örnek olarak ele alalım:

BTC/USDT sürekli vadeli işlemlerinin Pozisyon Kademesi listesinin yukarıdaki gibi olduğunu varsayalım. Veriler yalnızca örnekleme amacıyla verilmiştir. Kesin değerler için Pozisyon Kademeleri sayfasına bakın.

(1) Kaldıraç, Maksimum Pozisyon Büyüklüğünü Belirler

Kullanıcı kaldıracı 100x olarak ayarladığında, Pozisyon Kademesi listesinde 1. Kademeye (62 < Kaldıraç ≤ 125) karşılık gelir. Dolayısıyla kullanıcının tutabileceği maksimum pozisyon büyüklüğü 30 BTC'dir.

Kullanıcı kaldıracı 50x olarak ayarladığında ise Pozisyon Kademesi listesinde 2. Kademeye (41 < Kaldıraç ≤ 62) karşılık gelir. Dolayısıyla kullanıcının tutabileceği maksimum pozisyon büyüklüğü 36 BTC'dir.

(2) Bakım Marjı Oranı Mevcut Pozisyon Büyüklüğüne Göre Belirlenir

Bir kullanıcı, BTC/USDT sürekli vadeli işlemlerinde 50x kaldıraçla 50.000 USDT fiyatından 16 BTC satın alır. Kullanıcının pozisyon büyüklüğü 16 BTC'dir ve bu, Pozisyon Kademesi listesinde 1. Kademeye (pozisyon aralığı: 0–30 BTC) karşılık gelir. Dolayısıyla pozisyona 1. Kademenin %0,4'lük Bakım Marjı Oranı uygulanır.

Ardından BTC/USDT sürekli vadeli işlemlerinin fiyatı yükselir ve kullanıcı pozisyona 15 BTC daha ekler. Pozisyon büyüklüğü 31 BTC'ye çıkar ve Pozisyon Kademesi listesinde 2. Kademeye (pozisyon aralığı: 30–36 BTC) karşılık gelir. Dolayısıyla Bakım Marjı Oranı %0,8'e yükselir.

Kullanıcının pozisyonu bu noktada likidasyon eşiğine ulaşırsa likidasyon tetiklenir. Pozisyon daha yüksek bir kademede bulunduğundan Kademeli Likidasyon uygulanır. Sistem ilk olarak pozisyondaki 1 BTC'yi likide eder ve pozisyonun 2. Kademe aralığından çıkmasını sağlar. Likidasyondan sonra pozisyon büyüklüğü 30 BTC'ye düşer. Böylece Pozisyon Kademesi 2. Kademeden 1. Kademeye düşürülür ve Bakım Marjı Oranı %0,8'den %0,4'e iner.

Sistem daha sonra kalan pozisyonu değerlendirmeye devam eder. Pozisyon hâlâ likidasyon koşullarını karşılıyorsa kalan pozisyonun tamamı likide edilir. Likidasyon koşulları artık karşılanmıyorsa kalan pozisyon korunur.

3. Diğer İlgili Bilgiler

3.1 Tahmini Likidasyon Fiyatını Anlama

Gösterge Fiyatı, Tahmini Likidasyon Fiyatına ulaştığında pozisyon likide edilir. Çapraz Marjin Modunda birden fazla pozisyon tutuluyorsa Tahmini Likidasyon Fiyatı yalnızca referans amaçlıdır ve piyasa koşullarındaki değişikliklere bağlı olarak sürekli değişebilir.

İzole Marjin Modunda farklı kripto para birimlerindeki pozisyonlar birbirinden bağımsızdır. Bu nedenle bir kripto para birimindeki pozisyonun likidasyonu diğer kripto para birimlerindeki pozisyonları etkilemez. Tahmini Likidasyon Fiyatının yalnızca referans amaçlı olduğunu unutmayın. Gerçek likidasyon Marjin Oranına göre belirlenir.

İzole Marjin pozisyonları için Tahmini Likidasyon Fiyatı formülleri aşağıdaki gibidir:

Kısa Pozisyon:

Tahmini Likidasyon Fiyatı = (İzole Marjin Bakiyesi + Pozisyon Büyüklüğü × Ortalama Giriş Fiyatı) ÷ [Pozisyon Büyüklüğü × (Bakım Marjı Oranı + Taker Ücret Oranı + 1)]

Uzun Pozisyon:

Tahmini Likidasyon Fiyatı = (İzole Marjin Bakiyesi − Pozisyon Büyüklüğü × Ortalama Giriş Fiyatı) ÷ [Pozisyon Büyüklüğü × (Bakım Marjı Oranı + Taker Ücret Oranı − 1)]

3.2 Sigorta Fonunun Rolü

Sigorta Fonu, gerçekleştirilemeyen likidasyon emirlerinden kaynaklanan açıkların karşılanması için kullanılır. Sistem likidasyon gerçekleştirdiğinde pozisyonunuzu devralır ve piyasada kapatır. Pozisyonun kapatılmasından elde edilen herhangi bir kâr, ilgili vadeli işlem çiftinin Sigorta Fonuna aktarılır.

Bir işlem çifti yeni listelendiğinde veya özel durumlar söz konusu olduğunda KCEX, kullanıcıların işlemlerinin etkilenmemesini sağlamak amacıyla açık veren pozisyonları karşılamak üzere Sigorta Fonuna ek fon aktarır.

3.3 Risk Rezerv Fonunun Esnek Kullanımı

Bir açık oluşması durumunda — yani likidasyon sonrasında hesap bakiyesinin yetersiz kalması veya pozisyonun likide edilememesi hâlinde — KCEX kalan pozisyonunuzu devralır. Bu durumda oluşan açığı karşılamak için Sigorta Fonu ve Otomatik Kaldıraç Düşürme (ADL) mekanizması kullanılır.

KCEX, kullanıcılarına güvenli ve verimli vadeli işlem hizmetleri sunmaya devam etmektedir. Desteğiniz için teşekkür ederiz!