Hướng dẫn Thanh lý và Cấp bậc Vị thế của KCEX: Quy tắc Thanh lý, Công thức Tính toán và Cơ chế Rủi ro

Thanh lý là một cơ chế kiểm soát rủi ro quan trọng trong giao dịch hợp đồng tương lai vĩnh viễn. Khi tỷ lệ ký quỹ của một vị thế đạt tới ngưỡng thanh lý do nền tảng quy định, hệ thống sẽ xử lý vị thế đó theo các quy tắc áp dụng. Bài viết này giải thích điều kiện kích hoạt thanh lý của KCEX, công thức tính tỷ lệ ký quỹ và giá ước tính bị thanh lý, quy trình thanh lý theo cấp bậc, các cấp vị thế, tỷ lệ ký quỹ duy trì, quỹ bảo hiểm và cơ chế Tự giảm đòn bẩy (Auto-Deleveraging). Mục đích nhằm giúp bạn hiểu nguyên nhân dẫn đến thanh lý hợp đồng tương lai, quy trình thanh lý và quy tắc quản lý rủi ro vị thế.

1. Thanh lý

1. Thanh lý là gì?

Thanh lý, thường gọi là vị thế bị thanh lý, xảy ra khi vị thế của người dùng đạt ngưỡng thanh lý và nền tảng buộc phải tiếp quản và đóng vị thế đó. Trên KCEX, tỷ lệ ký quỹ của vị thế được dùng để đánh giá mức rủi ro và là chỉ báo cho rủi ro đối với tài sản của người dùng. Khi tỷ lệ ký quỹ đạt hoặc vượt 100%, hệ thống sẽ thanh lý vị thế của người dùng. Người dùng nên theo dõi sát sao biến động tỷ lệ ký quỹ để tránh bị thanh lý.

2. Công thức thanh lý

(1) Chế độ ký quỹ cô lập (Isolated-Margin Mode)

Tỷ lệ ký quỹ = (Ký quỹ duy trì + Phí thanh lý) ÷ (Ký quỹ vị thế + Lãi/lỗ chưa thực hiện) Khi tỷ lệ ký quỹ lớn hơn hoặc bằng 100%, sẽ kích hoạt thanh lý vị thế ở chế độ ký quỹ cô lập.

(2) Chế độ ký quỹ chéo (Cross-Margin Mode)

Tỷ lệ ký quỹ = (Ký quỹ duy trì ký quỹ chéo + Phí thanh lý) ÷ Vốn chủ sở hữu tài khoản ký quỹ chéo

Vốn chủ sở hữu tài khoản ký quỹ chéo loại trừ ký quỹ vị thế cô lập, lãi/lỗ chưa thực hiện của vị thế cô lập và ký quỹ bị chiếm bởi tất cả các lệnh đang chờ.

Khi tỷ lệ ký quỹ lớn hơn hoặc bằng 100%, sẽ kích hoạt thanh lý tất cả các vị thế ký quỹ chéo.

3. Quy trình thanh lý

Khi thanh lý được kích hoạt, hệ thống sẽ thực hiện thanh lý theo cấp bậc dựa trên cấp vị thế của người dùng nhằm tránh thanh lý toàn bộ vị thế một lần và kiểm soát rủi ro cho người dùng.

(1) Hủy lệnh

• Trong chế độ ký quỹ chéo, hệ thống sẽ hủy tất cả các lệnh đang mở trong tài khoản. Nếu sau khi hủy lệnh tỷ lệ ký quỹ vẫn lớn hơn hoặc bằng 100%, hệ thống sẽ chuyển sang Bước (2).
• Trong chế độ ký quỹ cô lập, nếu Tự Thêm Ký quỹ (Auto Margin Addition) không được bật, hệ thống sẽ chuyển trực tiếp sang Bước (3). Nếu Tự Thêm Ký quỹ được bật, hệ thống sẽ hủy tất cả các lệnh đang mở cho cặp hợp đồng tương lai liên quan và thêm ký quỹ cho vị thế ký quỹ cô lập cho đến khi ký quỹ khả dụng bị cạn. Nếu tỷ lệ ký quỹ vẫn lớn hơn hoặc bằng 100%, hệ thống sẽ chuyển sang Bước (3).

(2) Khớp tự đối ứng giữa Long và Short

Các vị thế ký quỹ chéo của cùng một tài khoản mà có cả Long và Short sẽ được tự đối ứng để giảm vị thế bắt buộc. Bước này chỉ áp dụng cho thanh lý vị thế ký quỹ chéo. Nếu sau khi tự đối ứng Long và Short tỷ lệ ký quỹ vẫn lớn hơn hoặc bằng 100%, hệ thống sẽ chuyển sang Bước (3).

(3) Thanh lý theo cấp bậc

Nếu vị thế của người dùng đã ở cấp giới hạn rủi ro thấp nhất, hệ thống sẽ chuyển thẳng đến Bước (4).

Nếu cấp giới hạn rủi ro của vị thế cao hơn Cấp 1, vị thế phải được chuyển xuống cấp thấp hơn. Bộ động cơ thanh lý sẽ tiếp quản một phần vị thế ở cấp hiện tại theo giá vỡ nợ, dẫn tới thanh lý một phần và hạ cấp giới hạn rủi ro.

Hệ thống sau đó sẽ tính lại xem tỷ lệ ký quỹ có còn lớn hơn hoặc bằng 100% hay không bằng cách sử dụng tỷ lệ ký quỹ duy trì áp dụng cho cấp thấp hơn. Nếu điều kiện thanh lý vẫn được thỏa mãn, hệ thống sẽ tiếp tục hạ cấp cho đến khi vị thế đạt cấp thấp nhất.

(4) Thanh lý toàn phần

Nếu vị thế ở cấp thấp nhất nhưng tỷ lệ ký quỹ vẫn lớn hơn hoặc bằng 100%, bộ động cơ thanh lý sẽ tiếp quản phần còn lại của vị thế theo giá vỡ nợ.

Quá trình tiếp quản vị thế không đi qua hệ thống khớp lệnh. Do đó, giá vỡ nợ sẽ không xuất hiện trong lịch sử giao dịch hoặc biểu đồ nến của thị trường.

(5) Xử lý sau khi bộ động cơ thanh lý tiếp quản vị thế

Sau khi bộ động cơ thanh lý tiếp quản vị thế của người dùng theo giá vỡ nợ, nếu vị thế có thể được khớp trên thị trường ở mức giá tốt hơn giá vỡ nợ, phần ký quỹ còn lại sẽ được thêm vào quỹ bảo hiểm.

Nếu vị thế không thể được khớp ở mức giá tốt hơn giá vỡ nợ, phần thiếu hụt phát sinh sẽ được quỹ bảo hiểm chi trả. Nếu quỹ bảo hiểm không đủ để bù đắp phần thiếu hụt, vị thế bị thanh lý sẽ được tiếp quản bởi hệ thống Tự giảm đòn bẩy (Auto-Deleveraging).

2. Cấp bậc Vị thế

1. Cấp bậc vị thế là gì?

Trong các giai đoạn biến động thị trường mạnh, việc thanh lý một vị thế lớn đòn bẩy cao có thể gây ra rủi ro thâm hụt lớn. Nếu quỹ bảo hiểm bị cạn, hệ thống Tự giảm đòn bẩy có thể được kích hoạt, tạo thêm rủi ro cho các nhà giao dịch khác.

Vì vậy, KCEX sử dụng cơ chế cấp bậc vị thế và áp dụng hệ thống ký quỹ theo từng cấp để kiểm soát rủi ro. Đòn bẩy càng cao thì kích thước vị thế tối đa càng thấp. Vị thế càng lớn thì tỷ lệ ký quỹ duy trì càng cao.

2. Tỷ lệ ký quỹ duy trì

Tỷ lệ ký quỹ duy trì của người dùng được tính dựa trên kích thước vị thế chứ không phải dựa trên mức đòn bẩy người dùng chọn. Điều này có nghĩa là tỷ lệ ký quỹ duy trì không bị ảnh hưởng bởi hệ số đòn bẩy.

Hệ thống thiết lập nhiều cấp vị thế dựa trên mức rủi ro của từng cặp hợp đồng tương lai. Tỷ lệ ký quỹ duy trì khác nhau sẽ áp dụng cho từng cấp. Vị thế càng lớn thì tỷ lệ ký quỹ duy trì càng cao. Để biết chi tiết các cấp vị thế áp dụng cho từng cặp hợp đồng tương lai, hãy vào Futures Information > Cấp bậc vị thế.

Tỷ lệ ký quỹ duy trì ảnh hưởng trực tiếp đến giá thanh lý của vị thế. Do đó, chúng tôi khuyến nghị người dùng nên đóng vị thế hoặc thêm ký quỹ trước khi số dư ký quỹ giảm xuống mức ký quỹ duy trì để tránh bị thanh lý.

Lưu ý rằng trong trường hợp dao động giá bất thường hoặc điều kiện thị trường cực đoan, hệ thống có thể tiến hành các biện pháp bổ sung để duy trì sự ổn định của thị trường, bao gồm nhưng không giới hạn ở:

• Điều chỉnh đòn bẩy tối đa cho phép cho một cặp hợp đồng tương lai
• Điều chỉnh giới hạn vị thế cho các cấp khác nhau
• Điều chỉnh tỷ lệ ký quỹ duy trì cho các cấp khác nhau

3. Ví dụ về Cấp bậc Vị thế

Lấy hợp đồng vĩnh viễn BTC/USDT làm ví dụ:

Giả sử danh sách cấp vị thế cho hợp đồng vĩnh viễn BTC/USDT như biểu trên. Các con số chỉ mang tính minh họa. Để biết con số chính xác, vui lòng tham khảo Cấp bậc vị thế cho từng cặp hợp đồng tương lai.

(1) Đòn bẩy xác định kích thước vị thế tối đa

Khi người dùng điều chỉnh đòn bẩy về 100×, điều này tương ứng với Cấp 1 trong danh sách cấp vị thế (62 < Đòn bẩy ≤ 125). Do đó, vị thế tối đa người dùng có thể giữ là 30 BTC.

Khi người dùng điều chỉnh đòn bẩy về 50×, điều này tương ứng với Cấp 2 trong danh sách cấp vị thế (41 < Đòn bẩy ≤ 62). Do đó, vị thế tối đa người dùng có thể giữ là 36 BTC.

(2) Tỷ lệ ký quỹ duy trì được quyết định bởi kích thước vị thế hiện tại

Một người dùng mua 16 BTC trong hợp đồng vĩnh viễn BTC/USDT ở giá 50.000 USDT với đòn bẩy 50×. Kích thước vị thế của người dùng là 16 BTC, tương ứng với Cấp 1 trong danh sách cấp vị thế (khoảng vị thế: 0–30 BTC). Do đó, tỷ lệ ký quỹ duy trì áp dụng cho vị thế là tỷ lệ Cấp 1: 0.4%.

Sau đó, giá hợp đồng BTC/USDT tăng và người dùng cộng thêm 15 BTC vào vị thế. Kích thước vị thế lúc này là 31 BTC, tương ứng với Cấp 2 trong danh sách cấp vị thế (khoảng vị thế: 30–36 BTC). Do đó, tỷ lệ ký quỹ duy trì tăng lên 0.8%.

Nếu vị thế của người dùng đạt ngưỡng thanh lý tại thời điểm này, sẽ kích hoạt thanh lý. Vì vị thế đang ở cấp cao hơn nên sẽ áp dụng thanh lý theo cấp bậc. Hệ thống sẽ đầu tiên thanh lý 1 BTC trong vị thế — phần thuộc Cấp 2. Sau khi thanh lý, kích thước vị thế sẽ giảm xuống còn 30 BTC. Cấp vị thế sẽ hạ từ Cấp 2 xuống Cấp 1, và tỷ lệ ký quỹ duy trì sẽ giảm từ 0.8% xuống 0.4%.

Hệ thống sau đó sẽ tiếp tục đánh giá phần vị thế còn lại. Nếu vẫn đáp ứng điều kiện thanh lý, toàn bộ phần còn lại sẽ bị thanh lý. Nếu không, phần còn lại sẽ được giữ lại.

3. Thông tin liên quan khác

1. Hiểu về Giá ước tính bị thanh lý

Khi giá mark đạt tới giá ước tính bị thanh lý, vị thế sẽ bị thanh lý. Ở chế độ ký quỹ chéo, nếu giữ nhiều vị thế thì giá ước tính bị thanh lý chỉ mang tính tham khảo và sẽ tiếp tục thay đổi theo biến động thị trường.

Ở chế độ ký quỹ cô lập, các vị thế ở các đồng tiền khác nhau độc lập với nhau. Do đó, việc thanh lý vị thế ở một đồng tiền sẽ không ảnh hưởng đến các vị thế ở đồng tiền khác. Lưu ý rằng giá ước tính bị thanh lý chỉ mang tính tham khảo. Thanh lý thực tế được xác định bởi tỷ lệ ký quỹ.

Các công thức ước tính giá thanh lý cho vị thế ký quỹ cô lập như sau:

Vị thế Short:

Giá ước tính bị thanh lý = (Số dư ký quỹ cô lập + Kích thước vị thế × Giá vào trung bình) ÷ [Kích thước vị thế × (Tỷ lệ ký quỹ duy trì + Tỷ lệ phí taker + 1)]

Vị thế Long:

Giá ước tính bị thanh lý = (Số dư ký quỹ cô lập − Kích thước vị thế × Giá vào trung bình) ÷ [Kích thước vị thế × (Tỷ lệ ký quỹ duy trì + Tỷ lệ phí taker − 1)]

2. Vai trò của Quỹ Bảo hiểm

Quỹ Bảo hiểm được sử dụng để bù đắp thua lỗ thâm hụt phát sinh từ các lệnh thanh lý không thể thực hiện được. Khi hệ thống thực hiện thanh lý, nó sẽ tiếp quản vị thế của bạn và đóng vị thế đó trên thị trường. Bất kỳ lợi nhuận nào phát sinh từ việc đóng vị thế sẽ được chuyển vào Quỹ Bảo hiểm tương ứng với cặp hợp đồng tương lai liên quan.

Khi một cặp giao dịch mới vừa được niêm yết hoặc trong các trường hợp đặc biệt, KCEX sẽ đóng góp thêm vốn vào tài khoản Quỹ Bảo hiểm để bù đắp các vị thế có thua lỗ thâm hụt, đảm bảo hoạt động giao dịch của người dùng không bị ảnh hưởng.

3. Sử dụng linh hoạt Quỹ Dự trữ Rủi ro

Nếu bạn chịu thua lỗ thâm hụt — nghĩa là số dư tài khoản không đủ sau khi thanh lý hoặc vị thế không thể thanh lý được — KCEX sẽ tiếp quản phần vị thế còn lại của bạn. Trong tình huống này, Quỹ Bảo hiểm và cơ chế Tự giảm đòn bẩy sẽ được dùng để bù đắp thua lỗ thâm hụt.

KCEX luôn cam kết cung cấp cho người dùng dịch vụ giao dịch hợp đồng tương lai an toàn và hiệu quả. Xin cảm ơn sự ủng hộ của bạn!